İstanbul Erkek Liseli Yö­netici ve İş İnsanları Plat­formu (İELYİP) ile Sarı Siyah ’65 Dayanışma ve Eği­tim Vakfı tarafından düzenle­nen konferansa katılmak üzere Türkiye’ye gelen eski Alman­ya Dışişleri Bakanı ile Türki­ye- Almanya münasebetlerini, Tür­kiye’nin NATO’daki rolünü ve Avrupa Birliği üyelik sürecini konuştuk:

Türkiye-Almanya Stra­tejik Diyalog Mekanizma­sı’nın üçüncü toplantısı 12 yıl ortadan sonra 18 Mayıs›ta Berlin›de gerçekleşti. Türki­ye- Almanya alakalarını na­sıl görüyorsunuz?

Türkiye- Avrupa Birliği iliş­kileri çerçevesinde durumun karmaşık olduğunu düşünü­yorum. Lakin ikili seviyede bağlantılarımız epeyce düzgün. Al­manya’daki güçlü Türk azın­lık sayesinde, Türkler düzgün kabul görüyor. Münasebetiyle Türkiye, Almanya’nın günlük yaşamı­nın bir kesimi ve ilgiler yeterli. İktisat ve ticari alakalar düzgün bir düzeyde.

“Trump’a güvenemeyiz”

Peki ya savunma?

Savunma konusunda sıkıntı bir periyottan geçiyoruz. Alman­ya’da dramatik bir değişim ya­şanıyor. Yalnızca Almanya’da değil, Avrupa’daki görüntüye, Ukrayna’daki ve Ortadoğu’da­ki savaşa bakarsak, her yer­de dramatik bir değişim var. Biz Almanya ve Türkiye ola­rak NATO müttefikleriyiz. Pe­ki NATO’nun bir geleceği ola­cak mı? İşte bu büyük bir soru işareti. Donald Trump’a gü­venemeyiz. Tüm Avrupa için artık yeni bir sayfa açıldı. As­lında yalnızca yeni bir sayfa da değil, yeni bir kitap açıldı. Bu nedenle örneğin, Trump NA­TO’nun başına bir çorap örer­se, Türkiye ve Almanya’nın güçlerini birleştirmeleri çok daha büyük değer taşır.

“Avrupa, Türk iş dünyası için kilit pazar”

Peki bu yeni kitapta Tür­kiye, Avrupa’nın güvenlik mimarisinde nasıl bir rol oy­nayabilir?

Ortak tarihimize baktığı­mızda, Türkiye her vakit için kıymetli bir rol oynamıştır ve değerli bir rol oynayacaktır. Türkiye’nin jeopolitik duru­muna bakarsanız, Ege’de, Do­ğu Akdeniz’de, Karadeniz’de, Orta Asya’daki Kafkasya böl­gesinde kilit bir oyuncu ol­duğunu görebilirsiniz. Ayrıyeten Türkiye İran’ın komşusudur ve Ortadoğu’da da kıymetli bir rol oynamaktadır. Ayrıyeten Tür­kiye, mülteci sorununda kilit bir aktördür. Yani Türkiye’nin çok değerli olduğu birçok mevzu var. Öte yandan, bence Avrupa, Türk iş dünyası için kilit bir pazar. AB ile Türkiye arasında­ki bağ de kilit bir faktördür. Türkiye, NATO’da da kilit bir rol oynuyor.

“İmkansızı talep etmekten vazgeçmeliyiz”

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Avrupa Birliği ile Ankara’nın strate­jik bağlantılarını güçlendirme­si gerektiğini söyledi. Avru­pa, Türkiye’yi Avrupa Birli­ği’nin tam üyesi olmaktan çok stratejik bir ortak olarak görmek istiyor gibi… Sizin görüşünüz nedir?

Bence (Türkiye’nin AB üye­liğine başvurduğu dönemdeki) genel tablo büsbütün değişti. Artık eski vakitlerde yaşamı­yoruz. Şu anda AB’nin Türkiye ve Batı Balkan ülkeleriyle mü­zakereleri devam ediyor.

Aynı biçimde AB’ye üye ol­mak isteyen Ukrayna ile de önümüzde çok güç bir periyot var. Bu yüzden, imkansızı talep etmekten vazgeçip ilişkileri­mizi geliştirmek için mantıklı davranmalıyız.

“Trump NATO’da kalmaya istekli değil”

Sizce Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne iştirak süreci im­kansız mı?

Bu karmaşık bir süreç ola­cak, bilhassa de Türkiye’deki iç gelişmelere baktığımızda, Türk demokrasisinin gelece­ği de kilit bir öge. Bu yüzden bence bir numaralı öncelik münasebetlerimizi güzelleştirmek ol­malı. Bu, her iki taraf için de yeni güvenlik şartları altında bir numaralı öncelik olmalı.

Donald Trump’ın Transat­lantik müttefikleriyle işbir­liği içinde NATO’da yer al­maya yönelik isteksizliğin­den kelam ettiniz. Pekala bu çeşit bir süreçte, Türkiye’nin NA­TO içinde daha büyük bir rol oynayabileceğini düşünüyor musunuz?

Bence bu cevaplanması ge­reken kıymetli bir soru, şu an­da işlerin farklı istikametlere gerçek gittiği bir durumdayız. Donald Trump’ın gerçek niyetinin ne olduğunu kimse bilmiyor. Bir sonraki NATO tepesinin nasıl sonuçlanacağını görelim. Lakin bence Donald Trump NATO’da daha fazla kalmaya istekli de­ğil. Bu NATO için, hepimiz için, Türkiye ve Avrupa için, özel­likle de ülkem Almanya için büyük bir zorluktur. Donald Trump’ın ABD’yi NATO’dan ayırmasına hazırlıklı olmalı­yız. Ve bu, Almanya için çok sıkıntı bir durum olacaktır. 1945’ten beri ABD’nin müdafaası altında yaşıyorduk. Ve aniden bu sona eriyor. Komşularımızda iki savaş var, Ukrayna ve İran, ve her ikisinin de sonu görün­müyor; bu nedenle Rusya ve Ortadoğu konusunda çok dik­katli olmalıyız.

ABD- İsrail ve İran arasın­daki savaşı sonuçları itiba­rıyla nasıl görüyorsunuz?

İran’da rejim ayakta kalırsa, ki kesinlikle ayakta kalacaktır, bu yalnızca Hürmüz Boğazı’nı denetim edecekleri manasına gelmiyor; birebir vakitte ulus­lararası deniz güvenliği ve dün­ya iktisadı için de müthiş bir darbe olacaktır. İran nükle­er teknolojisinin de kontrolü­nü elinde tutmaya devam ede­cek. Yani Tahran’daki rejim, savaştan evvelki halinden da­ha güçlü olacak. Bu da, İran’ın nükleer bomba yolunda iler­lemesi durumunda, tüm bölge için çok tehlikeli olacağı anla­mına geliyor; zira İran nük­leer kapasiteye ulaşırsa, diğer­leri de onu takip edecektir.

ABD ve İsrail’in İran’a sal­dırmasının yanlış bir atılım mi olduğunu düşünüyorsu­nuz?

Evet, yanlış bir ataktı. Açıkçası, mevcut duruma ba­karsanız, savaş başladığından beri İran’daki rejim daha da güçlendi. İran, bölgede kilit bir aktör.

ABD’nin NATO’dan çekil­mesi durumunda, Alman­ya’nın Rusya’nın saldır­ganlığıyla başa çıkmak için kendi nükleer silahlarını ge­liştirme ihtimali var mı?

Hayır ancak Fransa ve İngil­tere ile birlikte bir Avrupa se­çeneği arıyoruz; fakat ken­di kendimize ulusal nükleer silahlanma kelam konusu değil. Fransa’nın nükleer silahları var. Tahminen Almanya bu nükle­er programın bir kesimi ola­bilir. Yalnızca Almanya değil, diğer Orta Avrupa ülkeleri de var. Örneğin Polonya, onlar da ABD’nin muhafazasına güveni­yorlardı, keza Baltık ülkeleri de o denli.

Rusya’yı Almanya için ger­çek bir tehdit olarak görüyor musunuz?

Putin Ukrayna’dan zaferle çıkarsa, bu durum Avrupa çok tehlikeli hale gelecektir zira Avrupa’da Amerikan muhafazası olmadan zayıf bir periyot yaşa­nacak ve bunun nasıl yönetile­bileceği son derece karmaşık.

“Vize problemlerinin çözülebileceğine mutlaka inanıyorum”

Almanya, Türkiye’de vize reddi yüzdesinin en yüksek olduğu birinci yedi Avrupa ülkesi ortasında yer alıyor. Daha evvelki yıllarda durum bu türlü değildi. Sizce vize konusunda neden bu türlü bir siyaset değişikliği oldu?

Hiçbir fikrim yok. Nedenleri ne, bilmiyorum. Fakat genel olarak şunu söylememe müsaade verin: Vize sıkıntısındaki gerginliği azaltmaya çalışmalıyız, zira Almanya’da ve birtakım öbür Avrupa ülkelerinde güçlü bir Türk azınlık yaşıyor ve ortamızda sağlam ekonomik bağlar var. Hasebiyle Türkiye ile Avrupa ülkeleri ortasında daima bir gidip gelme var. Bence bakanlıklar bu sıkıntıları net bir formda ele almalı ve sıkıntılı mevzular hakkında çok açık bir biçimde konuşmalıdır. Vize sıkıntılarının çözülebileceğine kesin olarak inanıyorum.

Kaynak: Dünya